Nasname Ozgur Bireyler Toplulugu: “Marifet Ve İttihad-i Ekrad” Gazetesi “Marifet Ve İttihad-i Ekrad” Gazetesi ================================================================================ Nasname : on 06 May, 2008 04:37:00 BEDİZZAMAN SAİD NURSİ/KRDİNİN İLK DEFA GN YZNE IKAN BYK BİR PROJESİ: KRTLERİN BİRLİĞİ GAZETESİ Ya da Orijinal İsmi İle MARİFET ve İTTİHAD-I EKRAD GAZETESİ Muhammed Zbeyir Şivan muhammedzubeyir@gmail.com Bir millet cehaletle hukukunu bilmezse ehl-i hamiyeti (kendisine dost olanları) dahi (kendisine) mstebid (zorba) eder Birinci Alt Başlık: Bedizzaman ve Sosyal Bağlar Bedizzaman, genel olarak insanlığın ve zellikle de Mslman milletlerin sosyal hayatta sahip olmaları gereken eşitli zellikleri şyle sıralamaktadır ; 1- Akrabalar iinde samimi bir sevgi, 2- Kabile ve milletlerin birbiri ile alakadarane irtibat iinde olmaları, 3- İslamiyet milliyeti ile Mslmanların birbirlerinden yardımlarını esirgemeyecekleri şekilde kardeşlik bağı ile bağlanmaları, 4- Her insanın kendi milletine karşı fedakarane bir alaka duyması, 5- Maneviyata (maddi karşılık beklemeden) hizmet edenlere hrmet edilmesi. Bedizzamanın milliyet anlayışının boyutlarını ortaya koymak iin bu belirlemelerle yazıya başladım. Konum, Bedizzamanın milliyet anlayışı değil. Ancak bir Mslmanın milleti ile fedakarane bir alaka duymasının, zellikle bazı dindar evrelerce dile getirilmeye alışıldığı gibi İslam inancı ile bir elişkiye sebep olmadığını Bedizzamanın bence- gizli kalmış bir pasajından aktarmak istedim. Bedizzaman, milletine karşı bu fedakarane alakayı eşitli zamanlarda ortaya koymuştur. Yine kendi ifadesi ile Krtlğe intisabı cihetiyle Krtleri uyandırmak ve ilerlemelerini sağlamak iin eşitli fikirleri vardı. Bunun gibi, İslamiyet milliyeti bağı ile de diğer intisapları olan İslamiyet, mariff-i İslamiye, Ulema, talebelik, Osmanlılık, hilafet, İttihad-ı Muhammedi konularında da fikirlerini dile getirmekteydi . İkinci Alt Başlık: Bir Neden Denemesi ya da Bedizzaman ve Krtlerin Milletleşmesi Bilinci Kendi deyimi ile vatan hastanesinde oturan bir doktor gibi, asrın ve bu asır insanlarının hastalıklarını teşhis eden Bedizzaman, tespit ettiği hastalıklara karşı reeteler yazıyordu . rneğin; Araplar iin, tembellikten kurtulmaları , Trklerin başkalarını yutmakla beslenen ırkılıktan (menfi milliyetten) uzak durmaları , milliyet bilincine sahip olmadıkları iin kuvvetleri dağılan, kendilerine ve Mslmanlara bu dağınıklıktan dolayı zarar veren Krtlerin de milliyet fikri ile birbirlerine kenetlenmeleri gerektiğini reetelerinde yazıyordu. Biz, bu yazıda konumuz olması itibariyle Bedizzamanın Krtlerin birliğini sağlamak iin ıkarmaya teşebbs ettiği gazete iin yaptığı mracaata, teşebbsnn nedenlerine ve Krtler birliğine ynelik reetelerinden oluşan birka noktaya değinmeye alışacağız. Bedizzaman Krtlere; Ey Asuriler ve Keyanlerin cihangirlik zamanında pişdar (nc), kahraman askerleri olan arslan Krdler! Beş yz senedir yattığınız yeter. Artık uyanınız, sabahtır. Yoksa sahrayı vahşette, vahşet ve gaflet sizi garet (yağma-layacaktır) edecektir diye hitap ettikten sonra, uyanmamalarının sebep olacağı zararlardan bahisle Krtlerin alim, şeyh, bey ve yneticilerine ayrı ayrı seslenir ve sonra btn Krtlere hitaben; Ey umum Ekrad!(Ey Btn Krtler!) Gznz aınız, sabah geldi. Ve mteyakkız (uyanık) olunuz. Sizin ihtilaf (ayrılık) ve vahşetinizden (medenileşememenizden, sosyalleşememenizden) efkr-ı faside (kt fikir) sahibi istifade etmesin. Bu şanlı olan ittihad-ı milleti (milli birliği) fena bir hastalığa hedef etmesinler. Zira o vakit btn millet ve İslmiyet size davacı olacaktır. Zaman size sille (tokat) vurmakla o ihtilf ve keşmekeşi (iinizden) atacaktır. Namusunuzu isterseniz, tokat yemeden atınız demektedir. Yukarıdaki paragrafta Bedizzamanın dikkat ektiği eşitli nemli noktalardan biri, Krtlerin milletleşememesinin sebep olacağı zararlardan dolayı İslamiyet ve umum milletin(herkesin, insanlığın) onlardan şikyeti olmasıdır. nk Bedizzamana gre Krtlerdeki eşitli hastalıklardan ve Osmanlı Devletinin yeteri kadar ilgilenmemesinden hatta zalimane yntemlerle onları birbirine dşrp ayrılıklarının derinleşmesine sebep olan politikalarından dolayı başta Avrupa olmak zere Batı lkeleri , bu geri kalmışlık ve dağınıklığı vesile ederek tamir edilmesi zor zararlara sebep olacak faaliyetlerde bulunacaklardır ki gnmzde bu durumun gerekleştiğini sylemek herhalde yanlış olmaz. Tabii ki bu durumun sorumlusunun tek başına Krtler olmadığını izah etmeye en azından bu yazıda- gerek yoktur. Diğer bir nokta ise, zamanın tokatlaması ile Krtlerin akıllarının başlarına geleceğini sylemesidir. nk Bedizzamana gre ana-babanın terbiye etmediğini zaman terbiye eder. Krtlerin tarihine kısa bir bakış, zellikle son yzyılda drt lke iinde maruz kaldıkları sıkıntılar, belalar, musibetler ve yedikleri tokatları gznne sermeye yeter zannederim. Btn acı tecrbelerden sonra Krtlerin milletleşme srecine girmesi de Bedizzamanın bir ngrs olarak ortaya ıkmaktadır. nc Alt başlık: Dilencilikten Kurtulmak ya da Milliyet Bilinci Kazanmak Ona gre; Eskiden beri her bir vechile Ekrad'ın (Krtlerin) madnunda (gerisinde, altında) bulunanlar, bugn onların hl-i tevakkufta (duraklama halinde olmalarından) kalmalarından istifade ediyorlar. Bu ise ehl-i hamiyeti (gayret sahibi kimseleri) dşndryor. Ve bu &(durum), Krdler iin mstakbelde (gelecekte) bir darbe-i mdhişe (mthiş bir darbe) hazırlıyor gibi ehl-i basireti (bu durumu grenleri) dağdar (yreğini yakmıştır) etmiştir . Yine, Krtlerin aralarındaki ayrılıkları bir tarafa bırakarak niin milli birlik kurmaları gerektiğini eserlerinin eşitli yerlerinde şyle izah etmektedir; Kuvvetinizi toplayıp namus-u milliyenizi muhafaza etmenizin tek yolu, milliyet bilincine sahip olmanızdır. Bu bilinle milliyetinizden oluşan ortak değerleriniz iin bir havuz yapın ve maddi manevi milli gelirlerinizi bu milliyet havuzunda toplayın. Havuzun suyunun boşa akmasına eğitim ile mani olup İslami faziletlerle de bu havuza akacak yeni su yolları aın . Bedizzaman, Krtlerin aralarındaki anlaşmazlıklarından dolayı kaybolan byk kuvvetlerinden hem kendilerinin hem de insanlığın faydalanmasının yolu olarak da millet bilincine sahip olmayı gstermektedir. Ona gre, oluşacak birlik ile bir Krt ortak fikri meydana gelecek, bu ortak fikrin eğitim ile desteklenmesi sayesinde başlayacak bir ilerleme meyli sayesinde de bir ekirdek gibi olan Krt milletinin kabiliyetleri de canlanmaya başlayacaktır . Bir başka yerde bu birliği bir pınara benzeterek, kendi eşmeleri olmadığı taktirde uzaktan gelen kokuşmuş suları imek mecburiyetinde kalacaklarını Krtlere hatırlatarak kendi eşmelerine sahip olmaları gerektiğini sylemektedir. Kendi cmlelerinden okuyalım; Ey Krdler! Gryorum ki, bizde pınar (kendimize ait eşmemiz) yoktur. Onun iin uzaktan gelen taaffn eden (kokuşmuş) bir suyu iiyoruz. Eskisi gibi istibdadı (zorba ynetimi) gryoruz. yle ise gayret ediniz, alışınız. Sebeb-i saadetimiz olan meşrutiyeti takviye iin fikr-i milliyeti(milliyet fikrini) haffar (kazıcı, burada su kaynağına benzettiği milli birliği bulmak iin kazı yapmak iin kullanılan vesile olarak zikredilmekte) yapıp, marifet ve fazileti eline veriniz. Şu yerlerde de bir kngan (Toprak ve imento gibi şeylerle yapılan su borusu) atınız; t bir kemalt pınarı bizde de ıksın. Yoksa daima dilenci olacaksınız, ya susuzluktan leceksiniz. Hem de dilencilik para etmez. İnsan dilenci olursa nefsine olsun. Bence merhamet dilencileri ya haksız veya tembeldirler . Beşinci Alt Başlık: Yarışa Eşit Şartlarda Katılmak ve Milli Bilincin Getirileri Bedizzaman, hayatı yarışmacıların birbirinin haklarına saygı duydukları bir yarış olarak grmekte ve bu msabaka meydanında Krtlerin de diğer milletler gibi eşit şartlara sahip yarışmacı olmalarını sağlamak istemektedir. T ki, makine-i terakkiyat-i medeniyetin (medeniyetin ilerleme makinesinin) buharı hkmnde olan msabakayı (yarışmayı) intac edecek (netice verecek) bir hiss-i rekabet (rekabet hissi) peyda olabilsin diyen Bedizzaman, milletler iinde bir nevi haksız rekabete engel olmaya alışmaktadır. Milletleşmenin Krtlere kazandıracaklarından bahsederken Hem de 'milliyet' denilen, mazi derelerinden (gemiş zaman) ve hl sahralarından (şimdiki zaman) ve istikbal dağlarından (gelecek zaman) hayme-nişn olan Rstem-i Zl ve Salhaddin-i Eyyub gibi Krd dhi kahramanlarıyla bir adırda oturan bir aile gibi, herkesi başkasının haysiyet ve şerefi ile şereflendiren ve hissiyat-ı ulviyenin enmuzeci (yksek hislerin rneği) olan fikr-i milliyetiniz (milliyet fikri) size emr-i kat ile emrediyor ki: T her biriniz umum bir milletin mkes-i hayatı (hayatının yansıması) ve hmi-i saadeti (mutluluğunun koruyucusu) ve umum milletin bir misal-i mşahhası olunuz. Şimdiki gibi bir şahıs değil, bir millet kadar byyeceksiniz  demektedir. Bir yandan Krtlerin geri kalmışlıktan kurtulması iin her kavmin mabihi'l-bekası (devamlılığını sağlayan) olan dat-ı milliye (milli adetler) ve lisan-ı kavmiyeye (anadili) ve istidad-ı efkra muvafık (kabiliyetlerine uygun), hkmet teşebbsata başlamalı diyerek hkmeti greve ağıran Bedizzaman, diğer yandan bu ağrı ile yetinmeyip şahsi teşebbslerde de bulunmuştur. Bu şahsi teşebbs fikrini teşebbs- şahs ile ellerinizden geldiği kadar bu ittihad-ı millete ve meşrutiyete her cihetle hizmet ediniz diyerek eşitli yerlerde tekrarlamıştır. Altıncı Alt Başlık: Teorilerini Pratize Etme Arayışı ve Bir Vesika Yukarıda kısaca değinilen Krtler ile ilgili alışma ve gayretlerinin nedenlerine yine Bedizzamanın kitaplarından tespitler eklemek mmkndr. Hatta değinilen konuların her biri ayrı bir alışmaya konu edilebilecek kadar nemlidir. Ancak aıklamaları maksada kfi kabul edip Bedizzamanın bu teorik yaklaşımlarını pratize etme niyetiyle yaptığı tarihi bir girişimle ilgili yakın zamanda araştırmacı yazar Mfit Ykselin keşfettiği ve sessiz sedasız kamuoyu ile paylaştığı belgeden bahsetmek istiyorum. Latinizesi de yine Mfit Beye ait. İşte aşağıda ilk defa gn yzne ıkan bir şahsi teşebbsnde Bedizzaman, siyaset, ilim ve sair farklı konularda yayın yapacak bir gazete iin 1908 yılında Osmanlı Devletinin ilgili birimine mracaat ediyor. Mracaat dilekesinde gazetenin ismini Marifet Ve İttihd-ı Ekrd  olarak belirten Bedizzaman, başlangıta haftalık, daha sonraları gnlk olarak dşndğ bu yayın iin Trke ve Krte olmak zere iki dil dşnmektedir. Kim bilir belki de cehalet, zaruret (fakirlik) ve ihtilaf (ayrılık) olarak tespit ettiği Krtlerin hastalığı ile ilgili areleri ieren ve ulaşamadığımız daha ok gizli hazineler vardır. Unutmadan belirtelim ki, mracaatın neticesi ile ilgili belgeye ulaşamadığımız iin sonu hakkında bir şey syleyemiyoruz. BEDİZZAMANLA ALAKALI BAŞBAKANLIK OSMANLI ARŞİVİNDEKİ BELGELERİN DKM OTTOMAN ARCHIVE DOCUMENTS ON BEDIUZZAMAN SAID NURSI DH. MKT 2730/76 14/M/ 1327 Bb-ı l Nezret-i Celle-i Dhiliye İdre-i Matbut Aded: 1498 Bedzzamn Sad-i Krd Efendi Hazretleri tarafından takdm edilip idre-i kerye havle buyurulan arzıhlde siyset-i şeriyye ve ulm ve şun-i muhtelifeden bhis olmak ve şimdilik haftada bir, ileride yevm ıkarılmak zere  Marifet Ve İttihd-ı Ekrd  nmıyla Trke ve Krde bir gazetenin neşrine mezniyet itsı istida edilmiş olmasıyla matbut nizmnmesinin nc ve drdnc maddelerinin fıkra-i laları ahkmına tevfkan msted-yi mumaileyh hakkında mumele-i lzime ifsıyla netcesinin inbsı hussunun zabtiyye nezret-i aliyyesine emr u işr buyurulması bbında emr u fermn hazret-i men lehul-emrindir. Fi 10 Muharrem Sene 1327 Ve Fi 20 Knn-i Sn Sene 1324 ********************************************************** Matbut-ı Dhiliye Mdri Mehmed Tevfk Dhiliye Mektb Kalemi No: 1498/21 Msevvidin İsmi: Mehmed Tesvd Trhi: 21 Knn-i Sn Sene 1324 Trh-i Tebyzi: 24 Knn-i Sn 1324 / 14 Muharrem 1327 Zabtiyye Nezret-i Behiyyesine Siyset-i şeriyye ve ulm ve şun-i muhtelifeden bhis olmak ve şimdilik haftada bir, ileride yevm ıkarılmak zere  Marifet Ve İttihd-ı Ekrd  nmıyla Trke ve Krde bir gazetenin neşrine mezniyet itsı Bedzzamn Sad-i Krd Efendi hazretleri tarafından verilen arzıhlde istida olunmuşdur. Matbut nizmnmesinin nc ve drdnc maddelerinin fıkra-i laları ahkmına tevfkan mumaileyh hakkında mumele-i lzimenin ifsıyla netcesinin inbsı hussuna himmet.. KAYNAKA İtima-i Dersler, 86. Bedizzaman Said Nursi, Şualar, Zehra Yayıncılık, 419. B. Said Krdi, Makaleler, Zehra Yayıncılık, in(iinde): İtima-i Dersler, 537. B.S. Nursi, Mnazarat, in: İtima-i Dersler, 85. B.S. Krdi, Hutbe-i Şamiye, in: İ. Dersler, 58. B. S. Nursi, Mektubat, Zehra Yayıncılık,(26. Mektup 3. Mebhas ve farklı yerlerde), 365 vd. Mnazarat, 127. B. S. Kurd, Divan-ı Harbi rfi, in(iinde): İtima-i Dersler, 188. İtima-i Dersler, 30. İtima-i Dersler, 506. Hkmet dahi terbiye-i vifakiye yerine tezyid-i nifaka (ayrılığı arttırmaya) alışıyor, hakkımızda her nevi zulm ve itisaf (ktye kullanma) icrasına bizi lyık grerek insafsızlık ediyordu, bkz. İtima-i Dersler, 511. B.S. Nursi, İtima-i Dersler, 507. Makaleler, in: İtima-i Dersler, 570. B.S. Nursi, Mnazarat, in: İ.Dersler, 127. İtima-i Dersler, 543. B. S. Nursi, Mnazarat, in: İtima-i Dersler, 94. İtima-i Dersler, 23. İtima-i Dersler, 189. B. S. Krdi, Nutuk, in:İtima-i Dersler, 23. Nutuk, in: İ. Dersler, 30.