Şakiro-Bekiro Kollektif Şirketi (1)

       Diyarbakır düğünlerinin vazgeçilmez ikizleri, daha doğrusu düğünlerin neşesi, şamatası, gırgırı Şakir ve Bekir… gittikleri tüm düğünleri eğlenceye boğarlardı. Davetli olsunlar veya olmasınlar tüm kapılar ardına kadar açıktı bu ikiliye… Hatta bazı düğünlere özel olarak çağrılırlardı. Bir müddet böyle devam etti ama sonraki zamanlarda işi paraya da dökmüşlerdi. Ne yapsın garibanlar elde yok, avuçta yok, iş yok, güç yok onlar da bu yetenekleri ile para kazanmaya başlamışlardı. “Niye o kewwaşe tiyatrocilar hêç bışe yapmilar, para qazanilar, bızım düğünlerde iflehımız kesıli, ma bız niye para qazanmiyax” dediklerinde gerçekten zor bir işi yaptıklarına parmak basıyorlardı.

      Diyarbakır düğünlerinde bilinen Evare oyunlarında onlar kadar ustaca figür yapan ve ezberledikleri Diyarbekir manilerini onlar kadar güzel söyleyen yoktu gerçekten…
Evare; yani sarhoş oyunu karşılıklı iki kişi tarafından  oynanır. Her ikisi de ceketlerini omzundan aşağı beline doğru sarkıtarak tutar, bir ellerinde de bıçak bulunur. Bıçaklar ritmik hareketlerle müzik eşliğinde sağa-sola, yukarı-aşağı sallanır, oynarken de sarhoş figürlerinin en güzelini sunarlar. Oynayanlar sırası ile bıçağı yere sürtüp müziğin durmasını sağlar ve Diyarbekir manileri devreye girer.

       Şakıro müziğin ritmine kapılmış elinde tuttuğu bıçağı ustaca sallarken Bekıro da karşısında aynı ritmik hareketleri yapardı. Tam da bu sırada yere sürttüğü bıçağı ile müzik bir anda sustu ve herkes şakıro’nun hangi maniyi söyleyeceğini merakla beklerken Şakıro:

Bi ayi iki ayi,
Ayilar armut sayi,
Teprenme ûla Kûndır,
Sator elımden qayi

Müzik olanca güzelliği ile çalmaya devam ederken ritmik hareketler daha bir güzellik kazanıyordu tabiî ki izleyenler söylenen manilerden dolayı kahkahalarla gülerken karşılığında Bekıro’nun ne söyleyeceği meraklar bekleniyordu. Bekıro da aynen arkadaşı gibi bir müddet dolandıktan sonra eğilerek bıçağını yerdeki taş döşemelere sürtüp müziğin susmasını sağladı.

Ocaxtaki beroştır,
Beroşın içi boştır,
Şakırın kêfi xoştır,
Çunki qawat serxoştır

Bekıro keyifli bir şekilde çalan müziğin ritmi ile kendinden geçerken damda kendisini hayranlıkla izleyen genç kızlara da gülücükler gönderiyordu. Bunu anlayan Şakıro hemen dörtlüğünü hazırladı ve:

Ûla yırtıx qablama,
Yêter baxtın ablama,
Walla gözın oyaram,
İçine isot koyaram.

Bekıro kortuğunu göstermek ve yaptığı yanlışı telafi etmek için şakıro’ya yaltakalanmaya başlar:

Baxçalarda elluce,
Gel yanıma bu gece,
Sen sator ol, ben piçax,
Otırax şarab içax.

Kahkahalar ve bağırışmalar olanca gücü ile yükselirken, izleyenler nefesini tutmuş bunun karşılığını büyük bir merakla bekliyorlarken, yine taş döşemelerden adeta ateş fışkırarak dağılan bıçağın çıkardığı ses, müziğin bir anda durmasını sağlıyor. Şakıro birbirine dolanan ayakları ve sarhoş yalpası ile:

Adım Şakır’dır benım,
Qafam da xoştır benım,
Gelen giden qarışi,
Zar bextım reştır benım

Yine izleyenlerin kahkahasına bu kez damdaki kadın ve kızların Tililileri eşlik ederken, Şakıro ve Bekıro tüm hünerlerini sergilemeye büyük bir coşku ve heyacanla devam ediyorlardı. Şakıro oynarken onu büyük bir keyifle izleyen şişman yaşlı amcanın göbeğine de kafasını sürterek seyirciyi de oyuna ortak ediyordu. Bu durumu gören Bekıro taşı gediğine koymak için fırsatı kaçırmıyor:

Hebeşe bax hebeşe,
Qafa ûri zebeşe,
Hebeşın pis babasi,
Balxam fırlati hewşe.

Oyun tüm heyecanı ile sürerken, düğünün arka taraflarında kadınların yemek hazırlama telaşı devam ediyor ve bir taraftan kaynayan kazanlar, öte yandan tırşık yapmak için taşınan isot ve domatesleri gören Şakır:

Nêrde benım tûmanım,
Walla şaşti imanım,
İsot getırme anê,
Domatêz isti canım

Yine gülüşmeler ve eline aldığı domatesi şakir’e getiren tülbentli bir kadının düğünün orta yerinde saf ve temiz duruşu izleyenleri kahkahaya boğuyor. Elindeki domates tabağını düğünün orta yerine bırakıp giderken, şakır elindeki bıçağı domatese batırarak ağzına götürüyor. Bekır ustaca bıçağını yere sürtüp bu durumdan faylanmaya çalışır:

Hadê gene eyisen,
Belaş tırşık yiyisen
Çaxtırmadan gülisen
Sen ne anan gözisen,

Müziğin güzel ritmine damdaki kızlar ve kadınlar da eşlik etmekte ve farklı figürlerle oynarken kendilerinden geçmiş bir halde tüm bedenlerini rüzgara kapılmış yaprak misali titretiyorlardı.

Fırlama Şakir bu duruma bir göndermede bulunmadan edemiyor:

Yuxari gel yuxari,
Xalolar seni ari,
Bırax oynasın qari,
Sallasın armutlari

Damda oynayan kadınlar bir taraftan gülerken diğer taraftan utanarak damın öte tarafına kaçışırlar. Şakıro ve Bekıro’dan onlarda nasibini almışlardı.  Onları izleyen herkes sıranın ne zaman  kendilerine geleceğini merakla beklerken, bu kez Bekir :

Awele bax awele,
Xırnık yapışmiş tele,
Yaw ma olır mi bêle,
Dinen imanan söle

Tam bu sırada Mahallenin maskotlarından Mızo düğün alanına gelir. Mızo tam bir ana kuzusu. Anasından bu yaşına rağmen hala dayak yediğini tüm mahalle bilir. Ayrıca boğazına da çok düşkünlüğü ile tanınır. Mızo’yu gören Şakir, okları ona doğru nişanlar:

Mızo diyi anê goşt,
Anasi diyi, hoşt hoşt,
Gêt qafami şişırme,
Tasi yere düşürme.

Düğünü izleyen herkes Mızo’ya bakarak kahkaha atmayı sürdürürlerken, Mızo Şakir’e doğru  bir şeyler mırıldanır. Büyük bir olasılıkla Şakir’e ağız dolusu küfür savurmaktadır. Bekir de bu sırada mahallenin delikanlısı Niyazi’ye doğru ritmik hareketlerle yaklaşarak Şakir’i gösterip:

Dedım qardaş Niyazi,
Bax kitapta ne yazi,
Ando dêdıxın herıf,
Bax nasıl olmiş arıf.

(Devam edecek)